Windows proxy ayarları: adım adım kurulum ve kontrol

Windows proxy ayarları, Ayarlar uygulamasında Ağ ve İnternet bölümünün altındaki Proxy sayfasındadır. Burada girdiğiniz adres ve port, işletim sisteminin sistem proxy’si olur: Edge, Chrome, Microsoft Store uygulamaları ve sistem proxy’sine uyan her program bu adres üzerinden çıkar. Sayfaya en kısa yoldan ulaşmak için Başlat menüsüne proxy yazıp Proxy ayarları sonucunu seçmek yeterlidir.

Bu ayarın kapsamını baştan bilmek sonraki bütün adımları kolaylaştırır. Sistem proxy’sini yalnız onu okumayı seçen programlar kullanır; VPN gibi bütün trafiği kapsamaz. Firefox kendi ayarını tutar, bazı masaüstü programları proxy’yi hiç okumaz, Windows hizmetleri ise ayrı bir katmandan geçer.

Proxy sayfasında iki bölüm görünür: Otomatik proxy kurulumu ve El ile proxy kurulumu. Satın aldığınız bir proxy’yi kullanmak için ikinci bölümdeki Proxy sunucusu kullan anahtarını açın. Açılan pencerede dört alan vardır: Proxy IP adresi, Bağlantı noktası, istisna adresleri ve yerel adresler için proxy kullanılmasın seçeneği.

Adres alanına sağlayıcı panelindeki IP ya da alan adını, bağlantı noktası alanına port numarasını yazın. Paneldeki bilgi genellikle tek satırda ip:port:kullanıcı:şifre biçiminde gelir; ilk iki parça bu pencereye, son iki parça ilk bağlantıda açılacak kimlik penceresine girilir. Adresin başına http:// yazmayın, Windows bunu kendisi ekler. Kaydet’e bastığınız anda ayar bütün sistem için geçerli olur, yeniden başlatma gerekmez.

İstisna alanı, proxy’den geçmemesi gereken adresleri noktalı virgülle ayırarak alır. Yerel ağdaki yazıcı, şirket içi panel ya da bankacılık sitesi gibi adresleri buraya yazdığınızda bunlar kendi hattınızdan çıkar. Yerel adresler için proxy kullanılmasın kutusu, 192.168 gibi iç ağ adreslerini tek seferde dışarıda bırakır; ev ve ofis kullanımında açık kalması iyidir.

Proxy penceresinde kullanıcı adı ve şifre alanı yoktur; bu, ilk kurulumda en çok kafa karıştıran noktadır. Kimlik doğrulama isteyen bir proxy’de, proxy’yi kullanan ilk program bağlanmaya çalıştığında Windows bir kimlik penceresi açar. Edge ve Chrome bu pencereyi tarayıcının içinde, diğer programlar sistem penceresi olarak gösterir. Kullanıcı adı ve şifreyi girip kaydetmeyi işaretlediğinizde bilgi Windows Kimlik Bilgileri Yöneticisi’ne yazılır ve sonraki bağlantılarda sorulmaz.

Şifre değiştiğinde ya da yanlış girildiğinde pencere her seferinde yeniden açılır. Kayıtlı bilgiyi düzeltmek için Denetim Masası’ndaki Kimlik Bilgileri Yöneticisi’nde Windows Kimlik Bilgileri sekmesine girip proxy adresinin satırını silmek, sonra tarayıcıyı yeniden açmak yeterlidir.

Bazı programlar bu pencereyi hiç açmaz ve kimlik isteyen proxy’de sessizce başarısız olur. Böyle bir programı kullanacaksanız iki yol vardır: sağlayıcı panelinde IP izni (whitelist) tanımlayıp kendi IP’nizi yetkilendirmek, ya da programı Proxifier gibi bir yönlendiriciyle çıkarmak. IP izni kullanıyorsanız ev internetinizin IP’si değiştiğinde paneldeki kaydı güncellemeniz gerekir; aksi halde proxy bir gece sonra kimlik hatası vermeye başlar.

Windows’ta proxy iki ayrı katmanda tutulur. Birincisi kullanıcı katmanıdır; Ayarlar’dan girdiğiniz adres buraya yazılır ve Edge, Chrome, Microsoft Store uygulamaları, Outlook ve sistem proxy’sini kullan seçeneği işaretli her program bunu okur. İkincisi sistem hizmetleri katmanıdır; Windows Update, bazı arka plan hizmetleri ve komut satırından çalışan bazı araçlar bu katmanı kullanır ve Ayarlar’daki girdiyi görmez.

İkinci katmanı ayarlamak için yönetici olarak açılmış bir komut isteminde netsh winhttp import proxy source=ie komutu, Ayarlar’daki proxy’yi hizmet katmanına kopyalar. Geri almak için netsh winhttp reset proxy kullanılır. Günlük kullanımda bu adıma nadiren ihtiyaç olur; yalnız bir hizmet ya da komut satırı aracı proxy’yi görmüyorsa akla gelmelidir.

Üçüncü bir grup, kendi proxy ayarını tutan programlardır. Firefox, çoğu torrent istemcisi, Telegram masaüstü ve birçok geliştirici aracı sistem ayarını okumak yerine kendi menüsünde adres ister. Bu programlarda sistem proxy’sini kullan seçeneği varsa işaretleyin; yoksa aynı adres ve portu programın kendi alanına girin. Oyun istemcileri ve proxy desteği olmayan programlar için yönlendirici yazılım gerekir; bu yol proxy ve VPN farkı rehberinde anlatılıyor.

Ayarlar’daki proxy sayfası yalnız HTTP ve HTTPS proxy kabul eder. Elinizdeki paket SOCKS5 ise bu pencereye girdiğinizde bağlantı kurulmaz ve tarayıcı proxy sunucusu yanıt vermiyor hatası verir. SOCKS5 paketi Windows’ta sistem düzeyinde değil, programın kendi SOCKS ayarıyla ya da yönlendirici yazılımla kullanılır. Hangi protokolün ne işe yaradığı HTTP, HTTPS ve SOCKS5 farkı rehberinde ayrıntılı anlatılıyor.

Sağlayıcı panelinde aynı proxy için hem HTTP hem SOCKS portu verilmişse Windows ayarına HTTP portunu yazın. Tek port verilmiş ve protokol belirtilmemişse önce HTTP olarak deneyin; bağlantı kurulmuyorsa paket büyük olasılıkla SOCKS’tur.

Proxy sayfasının üst bölümündeki Ayarları otomatik olarak algıla anahtarı, ağdaki bir proxy yapılandırmasını kendiliğinden bulmaya çalışır. Ev kullanımında bu anahtar açıkken yabancı bir ağa bağlandığınızda beklenmedik bir proxy devreye girebilir; kendi proxy’nizi elle kullanıyorsanız kapalı tutmak daha öngörülebilir sonuç verir.

Kurulum betiği kullan seçeneği, bir PAC dosyasının adresini alır. Bu dosya hangi adresin hangi proxy’den geçeceğini kurallarla belirler ve kurumsal ağlarda yaygındır. Tek bir proxy kullanan bireysel kullanıcı için gerekmez. Betik adresi ve elle girilen proxy aynı anda açıksa betik öncelik kazanır; elle girdiğiniz proxy çalışmıyor gibi görünüyorsa önce bu seçeneğin kapalı olduğundan emin olun.

Proxy’yi kaydettikten sonra tarayıcıda IP adresinizi gösteren herhangi bir servise girin. Görünen adres proxy’nin IP’siyse ayar çalışıyordur; kendi adresinizi görüyorsanız tarayıcı proxy’yi okumamıştır. Bu durumda tarayıcıyı tamamen kapatıp açın, Firefox kullanıyorsanız tarayıcının kendi ayarına bakın.

Komut satırından kontrol için curl -x http://kullanici:sifre@ip:port https://api.ipify.org komutu, proxy’nin döndürdüğü IP’yi yazdırır. Bu komut sistem ayarından bağımsız çalıştığı için proxy’nin kendisinin sağlam olup olmadığını gösterir. Komut doğru IP’yi veriyor ama tarayıcı vermiyorsa sorun Windows ayarındadır; komut da başarısız oluyorsa sorun proxy bilgisinde ya da hesabın süresindedir.

Proxy üzerinden ulaşmak istemediğiniz sitelerin kendi hattınızdan çıktığını da kontrol edin: istisna listesine yazdığınız bir adrese girip IP’yi görmek yeterlidir. İstisna listesindeki bir adres proxy IP’sinden çıkıyorsa yazımda hata vardır; adresler noktalı virgülle ayrılmalı ve başında http:// olmamalıdır.

Proxy sunucusu yanıt vermiyor: Adres ya da port yanlış yazılmış, paket SOCKS olduğu halde HTTP alanına girilmiş ya da hesabın süresi dolmuş. Önce curl ile proxy’yi sistemden bağımsız test edin.

Kimlik penceresi sürekli açılıyor: Kayıtlı şifre eski. Kimlik Bilgileri Yöneticisi’nden proxy satırını silip yeniden girin; IP izniyle çalışan pakette paneldeki izinli IP’nin güncel olduğuna bakın.

Bazı siteler açılıyor, bazıları açılmıyor: İstisna listesi eksik ya da fazla, veya hedef site proxy IP’sini kısıtlıyor. İstisna listesini boşaltıp tek tek deneyin; hedef kaynaklı kısıtlamalar proxy bağlantı hataları rehberinde ayrıca ele alınıyor.

Proxy kapalı olduğu halde internet yok: Ayarlar’daki anahtar kapalı görünse de hizmet katmanında eski bir proxy kalmış olabilir. Yönetici komut isteminde netsh winhttp reset proxy çalıştırın.

Proxy bir süre sonra kendiliğinden kapanıyor: Kurumsal ilke, VPN istemcisi ya da bir güvenlik yazılımı sistem ayarını geri alıyor olabilir. Yakın zamanda kurulan VPN ve güvenlik programlarını kapatıp ayarı yeniden deneyin.

Windows sistem ayarı tek proxy tutar. İki tarayıcı profilini iki ayrı IP’den çıkarmak, bir programı proxy’den diğerini doğrudan hattan göndermek ya da üç hesabı üç adresten yönetmek bu pencereyle yapılamaz. Bu ihtiyaçlar için tarayıcı profil eklentileri, proxy destekli anti-detect tarayıcılar ya da program başına kural yazılabilen yönlendirici yazılımlar kullanılır.

Tek proxy’yle başlayan kullanıcı için sistem ayarı en kısa yoldur. Paket seçerken Windows’ta sistem düzeyinde kullanacaksanız HTTP destekli ve kullanıcı adı ile şifre doğrulamalı bir ürün işi kolaylaştırır; sabit IPv4 paketleri hesap ve panel işleri için, rotating paketler ise sık IP değişimi gereken işler için düşünülür. Hangi türün hangi işe uyduğu hangi proxy türü rehberinde var.