Mac Proxy Ayarları: macOS’ta Kurulum, Kapsam ve Kontrol

Mac proxy ayarları, Apple menüsündeki Sistem Ayarları uygulamasında Ağ bölümünün altında, ağ servisi başına ayrı bir sayfada durur. Yol şudur: Apple menüsü, Sistem Ayarları, kenar çubuğunda Ağ, kullandığınız servis (Wi-Fi ya da Ethernet), Ayrıntılar düğmesi, sonra sol listede Proxy. Apple’ın kendi rehberi sol listede aşağı kaydırmak gerekebileceğini de yazar. Ventura’dan önceki sürümlerde aynı sayfa Sistem Tercihleri altındaki Ağ panelinde Gelişmiş düğmesinin arkasındaydı; kutuların adları ve işlevi değişmedi.

Windows’tan farklı olan ilk şey bu “servis başına” yapıdır. Proxy’yi Wi-Fi servisine yazdıysanız Ethernet kablosunu taktığınızda bilgisayar kabloyla çıkar ve kabloda proxy tanımlı değildir; sonuç, proxy’nin sessizce devreden çıkmasıdır. Hem Wi-Fi hem Ethernet kullanıyorsanız ayarı ikisine de girin ya da hangisini kullandığınızı sayfanın üstündeki servis listesinden takip edin. Aynı nedenle, satın aldığınız paketi ofiste kablo ve evde Wi-Fi ile kullananlar iki ayrı ayarla çalışır.

İkinci fark, ayarın her ağ için ayrı tutulmasıdır. Aynı Wi-Fi servisinde farklı ağlara bağlansanız da ayar servise bağlıdır, ağ adına değil; yani ev ve kafe Wi-Fi’sinde aynı proxy kullanılır. Bu, konum tabanlı ayar isteyenler için Konum özelliğiyle çözülür: Ağ sayfasının üstündeki menüden yeni bir konum oluşturup proxy’yi yalnız o konumda tanımlayabilirsiniz; paket yalnız iş saatlerinde kullanılacaksa bu yöntem ayarı her seferinde elle kapatmaktan kolaydır.

Proxy sayfasında yedi satır vardır ve hepsi aynı anda açılmaz. Otomatik proxy bulma, ağın kendi proxy’sini ilan etmesini bekler; ev ya da satın alınmış paket için anlamı yoktur, kapalı kalır. Otomatik proxy konfigürasyonu bir PAC dosyasının adresini ister; kurum ağlarında kullanılır, satıcıdan PAC adresi almadıysanız bu da kapalı kalır. Elle kurulumun üç satırı şunlardır: Web proxy (HTTP), Güvenli web proxy (HTTPS) ve SOCKS proxy. Her satırın yanında sunucu adresi ve kapı numarası alanı, altında da parola seçeneği bulunur.

Paketinizle gelen bilgi bir adres, bir port ve çoğu pakette kullanıcı adı ile paroladır. HTTP türü bir paket için Web proxy (HTTP) ve Güvenli web proxy (HTTPS) satırlarının ikisini de açıp aynı adresi ve portu yazın. İsimler yanıltmasın: HTTPS satırı ayrı bir proxy türü değildir; şifreli sitelere giderken hangi proxy’nin kullanılacağını söyler ve HTTP proxy’ler bu trafiği tünelle taşır. Yalnız HTTP satırını açarsanız şifreli siteler proxy’den geçmez; bugünkü web neredeyse tamamen şifreli olduğu için ayar çalışmıyor sanırsınız.

SOCKS türü bir paket için SOCKS proxy satırı açılır, diğer iki satır kapalı kalır. Paketinizin hangi türde olduğunu teslimat bilgisinden ve ürün sayfasından okuyun; ProxySatınAl kataloğunda oyun paketlerinin protokolü SOCKS ya da SOCKS veya HTTP olarak paket etiketinde yazılıdır, öteki paketlerde protokol teslimatla birlikte gelir. Etikette iki tür de yazıyorsa macOS sistem ayarı için HTTP satırlarını tercih edin; bunun nedeni bir sonraki bölümde.

Üç satırı birden açmak hata değildir ama gereksizdir ve ayıklamayı zorlaştırır: bir satırdaki yanlış port ötekilerin çalışmasını engellemez, siz de hangisinin çalıştığını bilemezsiniz. Tek tür, tek satır çifti kuralı sorunu yarıya indirir.

Her proxy satırının altında “Proxy sunucu parola gerektiriyor” seçeneği vardır; açıldığında kullanıcı adı ve parola alanları gelir. HTTP ve HTTPS satırlarında bu alanlar beklendiği gibi çalışır: Safari ve sistem ayarını okuyan tarayıcılar ilk istekte bir giriş penceresi açar ya da buraya yazdığınız bilgiyi kullanır. Parolayı buraya yazmak yerine boş bırakırsanız tarayıcı her oturumda sorar; anahtar zincirine kaydetmeyi seçerseniz bir daha sormaz.

SOCKS satırında durum farklıdır. Kutu aynı görünür ama SOCKS parolasını hangi uygulamanın gönderdiği uygulamaya ve macOS sürümüne göre değişir; bazı tarayıcılar SOCKS üzerinde kullanıcı adı ve parola göndermez ve bağlantı sessizce reddedilir. Bu yazı için bütün tarayıcı ve sürüm bileşimleri denenmedi; kesin bir hüküm yerine şu sıra önerilir: paketiniz parola ile geliyorsa ve etikette HTTP de yazıyorsa HTTP satırlarını kullanın; yalnız SOCKS veriliyorsa ayarı girdikten sonra bir sonraki bölümdeki doğrulamayı yapın ve geçmiyorsa satıcıya SOCKS için parola yerine IP izni verip veremeyeceğini sorun.

IP izni, satıcının paketi sizin ev ya da ofis adresinize bağlamasıdır; parola gerekmez, macOS’ta parola kutusu kapalı kalır. Bu yöntemin bedeli, adresiniz değiştiğinde panelden yeni adresi tanımlamak zorunda olmanızdır; ev hatlarının çoğunda adres modem yeniden başlayınca değişir. Hangi paketin hangi yöntemi desteklediği ürün sayfasında yazmıyorsa satın almadan önce sorulur; kimlik doğrulama yöntemlerinin karşılaştırması ayrı bir rehberde anlatılıyor.

macOS’un proxy ayarı sistem proxy’sidir ve yalnız onu okumayı seçen programlar kullanır. Safari her zaman okur. Chrome ve Chromium tabanlı tarayıcılar da varsayılan olarak sistem ayarını kullanır; Chrome’un ayarlarındaki proxy bağlantısı sizi doğrudan macOS Sistem Ayarları’na götürür. Bu iki tarayıcıda ayrı bir şey yapmak gerekmez.

Firefox kendi bağlantı ayarını tutar. Varsayılanı sistem ayarını kullanmaktır, bu yüzden hiçbir şey değiştirmediyseniz macOS’a yazdığınız proxy Firefox’u da kapsar. Daha önce Firefox’ta elle yapılandırma seçtiyseniz ya da bir eklenti proxy’yi devralmışsa macOS’taki kutular Firefox’u etkilemez; Firefox ayarlarında Ağ Ayarları bölümünü açıp seçili seçeneğe bakın. Eklentiyle proxy kullanımı ayrı rehberde anlatılıyor.

Terminal programları sistem ayarını okumaz. curl, pip, git ve benzerleri proxy’yi ortam değişkenlerinden alır; Sistem Ayarları’na yazdığınız adres bu programlar için yok hükmündedir. Terminalde tek bir komutu proxy’den geçirmek için komutun önüne https_proxy=http://kullanici:parola@adres:port yazmak yeterlidir; kalıcı ayar için bu satır kabuğun başlangıç dosyasına eklenir. Ortam değişkenleri ayrı bir konudur; Terminal’deki bir aracın proxy’den geçmemesi hata değildir.

Üçüncü grup, ne sistem ayarını ne ortam değişkenini okuyan uygulamalardır: bazı masaüstü programları, oyun istemcileri ve kendi ağ katmanını taşıyan araçlar. Bunlar için proxy ya uygulamanın kendi ayarından girilir ya da bir yönlendirme aracı kullanılır. Tek bir uygulamayı proxy’den geçirip gerisini doğrudan çıkarmak istiyorsanız sistem ayarı doğru araç değildir; tarayıcı için eklenti, diğer uygulamalar için yönlendirme aracı gerekir.

macOS, Sistem Ayarları’ndaki proxy sayfasının komut satırı karşılığını networksetup aracıyla verir. Önce servis adlarını listeleyin: networksetup -listallnetworkservices. Çıktıda Wi-Fi, Ethernet ya da Thunderbolt Ethernet gibi adlar görünür; sonraki komutlarda servis adını bu listedeki gibi yazın. Mevcut HTTP proxy ayarını görmek için networksetup -getwebproxy Wi-Fi, HTTPS satırı için networksetup -getsecurewebproxy Wi-Fi, SOCKS için networksetup -getsocksfirewallproxy Wi-Fi yazın. Her komut Enabled satırıyla kutunun açık olup olmadığını, Server ve Port satırlarıyla adresi gösterir.

Ayarı komutla girmek için networksetup -setwebproxy Wi-Fi adres port ve networksetup -setsecurewebproxy Wi-Fi adres port kullanılır; SOCKS için -setsocksfirewallproxy. Komutlar yönetici parolası ister. Kapatmak için -setwebproxystate Wi-Fi off ve -setsecurewebproxystate Wi-Fi off; SOCKS için -setsocksfirewallproxystate Wi-Fi off. Bu komutların değeri, grafik arayüzde ne göründüğünden bağımsız olarak gerçekte ne tanımlı olduğunu söylemesidir: “ayarı sildim ama hâlâ proxy’den çıkıyorum” diyen kullanıcının ilk bakacağı yer -getwebproxy çıktısıdır.

Atlama listesi için ayrı komut vardır: networksetup -getproxybypassdomains Wi-Fi, listeyi gösterir; -setproxybypassdomains Wi-Fi alan1 alan2 ile değiştirilir. Bir kurulum betiğiyle birden fazla Mac’e aynı proxy’yi dağıtmak gerekiyorsa bu komutlar betiğe yazılır; tek bilgisayarda grafik arayüz yeterlidir.

Ayarı kaydettikten sonra tarayıcıyı tamamen kapatıp açın; Safari ve Chrome ayarı yeni oturumda alır. Sonra çıkış adresinizi gösteren bir sayfayı açın ve görünen adresin paketin adresi olduğunu doğrulayın. Aynı sayfayı Firefox’ta ve varsa ikinci bir tarayıcıda açın; üçünde aynı adres görünüyorsa sistem ayarı doğru çalışıyor demektir. Terminal’den curl ile aynı sayfayı çektiğinizde ev adresinizi görürsünüz; bu, bir önceki bölümde anlatıldığı gibi beklenen davranıştır.

Üç sonuç çıkabilir. Adres değişmediyse kutu kapalı kalmış, port yanlış girilmiş ya da ayar başka servise yazılmış olabilir; -getwebproxy çıktısıyla kontrol edin. Sayfa hiç açılmıyorsa adres ya da port yanlıştır ya da paket henüz aktif değildir; teslimat bilgisini yeniden karşılaştırın. Giriş penceresi dönüp duruyorsa parola yanlıştır ya da satıcı IP izniyle çalışıyor ve adresiniz tanımlı değildir. Hız, gecikme ve sızıntı testleri ayrı bir rehberde anlatılıyor; burada yalnız adresin değiştiğini görmek yeterlidir.

Kapatmak için aynı sayfada açtığınız satırların anahtarını kapatın ve Tamam deyin; adres ve port alanları dolu kalabilir, kutu kapalıyken kullanılmazlar. Paketi bir daha kullanacaksanız alanları silmeyin, yalnız anahtarı kapatın; bir sonraki açılışta yeniden yazmanız gerekmez. Konum özelliğiyle kurduysanız konumu değiştirmek yeterlidir. Kapattıktan sonra tarayıcıyı yeniden başlatıp adres sayfasını bir kez daha açın; ev adresinizi görmeden kapatıldığını varsaymayın.

En sık görülen sorun servis karışıklığıdır: ayar Wi-Fi’ye yazılmıştır, bilgisayar o an kabloyla ya da bir USB adaptörle çıkmaktadır. Belirtisi, ayarın doğru göründüğü hâlde adresin değişmemesidir. Ağ sayfasının üstünde yeşil nokta hangi servisin kullanıldığını gösterir; proxy o servise girilmelidir.

İkinci sorun atlama listesidir. “Şu sunucular ve alanlar için proxy ayarlarını atla” alanına yazılan adresler proxy’den geçmez; macOS yerel ağ için hazır girdiler koyar ve bunlar silinmemelidir. Buraya yanlışlıkla genel bir kalıp yazılırsa, örneğin tek başına bir nokta ya da yıldız, hiçbir site proxy’den geçmez ve ayar çalışmıyor sanılır. Alanda ne olduğunu -getproxybypassdomains ile görün; yalnız yerel ağ ve kurum içi adresler kalmalıdır. “Basit sunucu adlarını dışla” seçeneği de benzer bir iş yapar: tek kelimelik adresleri (sunucu gibi) proxy dışında bırakır ve ev kullanıcısı için açılması gerekmez.

Üçüncü sorun Apple’ın kendi servisleridir. App Store, iCloud ve yazılım güncellemesi gibi servisler parola isteyen bir proxy’nin arkasında her zaman çalışmaz ve hata metni proxy’yi hiç anmayabilir. Güncelleme ya da mağaza indirmesi takılıyorsa proxy’yi geçici olarak kapatıp deneyin; çoğu durumda neden budur. Paketi yalnız tarayıcı işleri için aldıysanız bu servislerin proxy dışında kalması bir kayıp değildir.

Dördüncü sorun parola penceresinin tekrar tekrar gelmesidir. Sebep çoğu kez kullanıcı adında ya da parolada yapıştırırken gelen boşluk ya da satır sonudur; alanları silip elle yazın. Parola doğruysa ve pencere sürüyorsa satıcı tarafında paket süresi dolmuş ya da adres değişmiş olabilir; panelden paketin durumunu kontrol edin. Bağlantı hatalarının geneli ayrı rehberde listeleniyor.

Mac’te proxy her ağ için ayrı mı tanımlanır? Servis için ayrı tanımlanır: Wi-Fi ve Ethernet ayrı ayarlardır. Aynı servisteki farklı Wi-Fi ağları aynı ayarı paylaşır. Ağa göre farklı davranış isteniyorsa Konum özelliği kullanılır.

SOCKS paketiyle sistem ayarı yeterli mi? Tarayıcı işleri için SOCKS satırı yeterlidir, ama parola gönderimi uygulamaya göre değiştiği için ayarı girdikten sonra çıkış adresini doğrulayın. Parola ile gelen SOCKS paketinde doğrulama geçmiyorsa satıcıdan IP izni isteyin ya da HTTP de sunan bir paketi tercih edin.

Proxy açıkken App Store ve güncellemeler neden hata veriyor? Apple servisleri parola isteyen proxy’lerle her zaman uyuşmaz. Güncelleme sırasında proxy’yi kapatın ya da bu işlemleri proxy gerektirmeyen bir konumda yapın.

Proxy’yi tek bir uygulamada kullanmak mümkün mü? Sistem ayarıyla hayır; ayar onu okuyan bütün uygulamaları kapsar. Yalnız tarayıcı için eklenti kullanın; tarayıcı dışı tek bir uygulama için yönlendirme aracı gerekir.

Ayarı sildim ama tarayıcı hâlâ proxy’den çıkıyor, neden? Üç olasılık var: ayar başka serviste duruyor, Firefox ya da bir eklenti kendi proxy’sini tutuyor, ya da tarayıcı yeniden başlatılmadı. networksetup -getwebproxy ile her servisi kontrol edin, eklentileri kapatın ve tarayıcıyı yeniden açın.